.
 
 
 
 
 
 

  หน้าหลัก    บทความ วัณโรคในสัตว์ป่า 
บทความ วัณโรคในสัตว์ป่า
 

สาเหตุของโรค  

เกิดจากเชื้อแบคทีเรียชื่อ Mycobacterium tuberculosis, M.bovis, M.africanum เป็นสัตว์ที่

ก่อโรคในสัตว์ เช่น โค กระบือ กวาง สมเสร็จ เป็ด ไก่ และแพร่โรคมายังคนได้

              การติดต่อ         

ติดต่อแพร่ระบาดโดยระบบทางเดินหายใจมากที่สุด โดยการหายใจเอาละอองเชื้อผ่านเข้า

ทางจมูก ส่วนทางอื่น ๆ ก็สามารถติดต่อผ่านทางผิวหนังจากบาดแผลที่เกิดจากเชื้อวัณโรค ทางอาหารก็เกิดได้เช่นเดียวกัน แต่โอกาสจะน้อยกว่าเมื่อเทียบกับทางระบบทางเดินหายใจ

                        ชนิดสัตว์และตำแหน่งอวัยวะที่เกิดโรค ลิง, ค่าง, ชะนี เป็นสัตว์ที่ไวต่อการติดเชื้อวัณโรคมาก อาการที่เกิดขึ้นจะเกิดที่เนื้อเยื่อของปอด และต่อมน้ำเหลืองของหัวและช่องอก

                        ในวัว     มักเกิดที่ปอด และต่อมน้ำเหลือง ทางเดินอาหาร

                        ในสุนัข พบได้ในปอด ตับ ไต

                        ในม้า    พบได้ในตับและต่อมน้ำเหลืองในช่องท้อง

            อาการ

                        ขึ้นอยู่กับการแพร่ระบาดของเชื้อไปยังอวัยวะต่าง ๆ ซึ่งจะเกี่ยวข้องกับความรุนแรงของเชื้อทางที่เชื้อเข้าสู่ร่างกายเป็นต้น ในสัตว์จำพวกลิงเชื้อจะเข้าไปยังปอดก่อนสัตว์ก็จะมีอาการไอ หายใจลำบาก ตับ และม้ามอาจโตผิดปกติ ต่อมน้ำเหลืองขยายใหญ่และอาจแตกออกมาทางผิวหนัง มีหนองไหลออกมา ร่างกายผอมลงเรื่อย ๆ เบื่ออาหาร ขนหยาบ ขนร่วงเป็นหย่อม ๆ ถ้าเชื้อเข้าไปมากอาจทำให้เกิดอาการรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตก่อนที่จะแสดงอาการออกมา

                        อาการในสัตว์ป่าชนิดอื่น ๆ และในสัตว์กีบคู่จะมีอาการต่อมน้ำเหลืองบวมโต เช่น ต่อมน้ำเหลืองที่ขั้วปอด ต่อมน้ำเหลืองที่ขั้วลำไส้ ต่อมน้ำเหลืองบริเวณคอ และมีลักษณะเม็ดตุ่มแข็งบริเวณปอด ตับ ม้าม และเยื่อบุช่องอก และช่องท้อง สัตว์จะผอมลง หายใจลำบาก ขนยุ่งเหยิงไม่เป็นระเบียบ

             การป้องกัน

                        1. ควรตรวจดูแลสัตว์ในความรับผิดชอบให้อยู่ในสภาพที่สมบูรณ์และแข็งแรง หลีกเลี่ยงการนำสัตว์ไปคลุกคลีกับสัตว์ป่วย

                        2. ไม่ควรนำสัตว์ป่ามาเลี้ยงภายในบ้านเรือน

                        3. ในกรณีต้องมีการนำสัตว์ใหม่เข้ามาเลี้ยงควรมีการกักกันสัตว์ 90-120 วัน

                        4. ในกรณีสงสัยว่าญาติพี่น้องจะติดเชื้อวัณโรคควรรีบไปพบแพทย์ทันที

             การติดเชื้อของวัณโรค ติดต่อไปทางใดบ้าง?

                โดยทั่วไป คน ลิง ชะนี ค่าง วัว กวาง หรือสัตว์กีบคู่ นก สัตว์เลื้อยคลาน มักจะเป็นแหล่งกักเก็บเชื้อโรคนี้ ดังนั้นการแพร่ไปสู่มนุษย์หรือสัตว์อื่นก็โดยการไอ การจาม ทำให้เชื้อที่อยู่ภายในทางเดินหายใจ กระจายออกสู่ภายนอก เป็นละอองน้ำลาย ละอองเสมหะ เมื่อละอองดังกล่าวตกลงสู่พื้นหรือแห้งลงก็จะเกิดเป็นละอองของเชื้อขนาดเล็ก และมีโอกาสฟุ้งกระจายจากพื้นได้อีกครั้ง ถ้ามีลมหรือมีการกวาดฝุ่นที่พื้นการติดเชื้อทางระบบทางเดินหายใจเป็นทางที่ติดต่อที่สำคัญที่สุด

             การแพร่กระจายของเชื้อในร่างกายของสัตว์เป็นเช่นไร?

                เมื่อเชื้อเข้าสู่ระบบหายใจ เชื้อก็จะเข้าไปขยายตัวที่ปอดและร่างกายก็พยายามต่อต้าน เช่น มีเม็ดเลือดขาวมาคอยกัดกิน ทำลาย มีการสร้างเนื้อเยื่อมาคลุมตัวเชื้อ แต่เมื่อร่างกายสู้ไม่ได้อาจจะเนื่องจากร่างกายไม่แข็งแรงพอ หรือเป็นโรคเกี่ยวกับภูมิคุ้มกันบกพร่อง ก็จะทำให้เชื้อแบ่งตัวและแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองที่ขั้วปอด ที่คอ ที่กราม แพร่กระจายไปยังเยื่อหุ้มปอด และไปยังอวัยวะต่าง ๆ เช่น ไต กระดูก กระดูกสันหลัง ตับ ม้าม เยื่อหุ้มสมอง

             ทำอย่างไรจึงจะรู้ว่าสัตว์เป็นวัณโรคหรือไม่?

                1. การย้อมสีทนกรด โดยการเอาเสมหะมาย้อมสีพิเศษทางห้องปฏิบัติการ

                        2. การเพาะเชื้อเป็นการวินิจฉัยโรคที่แน่นอนแต่กินเวลาอย่างน้อย 1-2 เดือน

                        3. การพิสูจน์เชื้อโดยทางวิธีทางชีวเคมี

                        4. การทดสอบความไวของยา

                        5. การทดสอบทิวเบอร์คิวลิน โดยการใช้แอนติเจนของโรคนี้ฉีดทดสอบเข้าไปในสัตว์ที่บริเวณหนังตาบน หรือโคนหาง

                        6. การเอ็กซ์เรย์ช่องอก

             เป็นการเหมาะหรือไม่ที่จะนำสัตว์ป่ามาเลี้ยงในบ้าน และโอกาสที่สัตว์ป่าจะเป็นวัณโรคมีมากน้อยเพียงใด?

                สัตว์ป่าไม่ควรนำมาเลี้ยงในบ้านโดยเด็ดขาด เพราะนอกจากผิดกฎหมายตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่าปีพุทธศักราช 2535 แล้ว ยังเป็นการนำโรคติดต่อที่ร้ายแรง เช่น โรคพิษสุนัขบ้า, วัณโรค, พยาธิ ฯลฯ มาสู่บุคคลหรือญาติพี่น้องในครอบครัวรวมทั้งเพื่อนบ้านด้วยวัณโรคเป็นโรคที่อันตรายมาก การติดต่อแพร่กระจายเป็นไปได้อย่างรวดเร็ว และเป็นโรคเรื้อรังต้องเสียค่าใช้จ่ายในการรักษาค่อนข้างสูงโอกาสที่สัตว์ป่าจะเป็นวัณโรคได้มีค่อนข้างสูงโดยเฉพาะสัตว์ประเภทลิง ชะนี ค่าง เพราะการควบคุมหรือการดูแลเรื่องความสะอาด สุขอนามัยการป้องกันโรคทำได้ลำบากกว่าในมนุษย์

*** ข้อมูลจาก นายสัตวแพทย์อลงกรณ์  มหรรณพ

 

 

นายปราโมทย์  ราตรี

นักวิชาการป่าไม้ชำนาญการพิเศษ

ผู้อำนวยการส่วนอนุรักษ์สัตว์ป่า

 
 
 
 
 
ออนไลน์ทั้งหมด 2 คน
หมายเลข IP 3.227.254.12
คุณเข้าชมลำดับที่ 421,662
 
ส่วนอนุรักษ์สัตว์ป่า สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ ๙ (อุบลราชธานี)
๑๘๙ ถ.แจ้งสนิท ต.แจระแม อ.เมือง จ.อุบลราชธานี ๓๔๐๐๐
Tel : โทรศัพท์ ๐๔๕-๓๑๑๖๗๗ ต่อ ๖๐๑ โทรสาร ๐๔๕-๓๑๑๖๘๒-๓